Diz kireçlenmesi, tıp dilindeki adıyla osteoartrit, yaşla birlikte veya çeşitli nedenlerle eklem kıkırdağının aşınması ve yıpranması sonucu gelişen kronik bir eklem hastalığıdır. Türkiye'de milyonlarca insanı etkileyen bu durum, doğru yaklaşımla yaşam kalitesi koruyularak yönetilebilir.

Diz Kireçlenmesi Nedir?

Diz kireçlenmesi, eklem yüzeylerini örten kıkırdağın kademeli olarak aşınması ve incelenmesi ile başlar. Kıkırdak, ekleme şok emici ve düzgün kayma yüzeyi sağlayan, sinirsiz ve damarsız bir yapıdır; bu nedenle kendi kendini onarma kapasitesi sınırlıdır. Hasar ilerledikçe kemik yüzeyleri birbirine sürtünmeye başlar, eklem kenarlarında osteofit (kemik çıkıntı) oluşumu görülür ve eklem boşluğu daralır. Bu süreç ağrı, sertlik ve hareket kısıtlılığı ile kendini gösterir.

Risk Faktörleri

Diz kireçlenmesi gelişiminde rol oynayan risk faktörleri arasında ileri yaş, kadın cinsiyeti (özellikle menopoz sonrası), aşırı kilo, geçirilmiş diz yaralanmaları (ön çapraz bağ yırtığı, menisküs yırtığı, eklem içi kırıklar), genetik yatkınlık, mesleki yüklenme (sürekli dize çökme veya ağır kaldırma), bazı sistemik hastalıklar (romatoid artrit, gut) ve dizin yapısal anormallikleri (O bacak veya X bacak) sayılabilir. Bu faktörlerin birlikte bulunması riski katlar.

Belirtileri ve Evrelendirme

Diz kireçlenmesinin başlıca belirtileri arasında özellikle aktivite ile artan ve dinlenmeyle azalan ağrı, sabah veya uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra sertlik, dizde ses gelmesi (krepitasyon), hareket kısıtlılığı, zaman zaman şişlik ve ileri evrelerde dizde şekil bozukluğu sayılabilir. Röntgenlerde eklem aralığında daralma, osteofit (kemik çıkıntı), subkondral skleroz (kemik sertleşmesi) ve kistler görülür. Klinik ve radyolojik bulgulara göre kireçlenme erken (1. evre), orta (2-3. evre) ve ileri (4. evre) olarak sınıflandırılır.

Konservatif Tedavi Yöntemleri

Diz kireçlenmesinin tedavisi evreye, hastanın yaşı ve aktivite düzeyine göre planlanır. Erken ve orta evrelerde konservatif tedavi ön plandadır. Kilo verme, ekleme binen yükü ciddi oranda azaltır ve ağrıyı belirgin şekilde hafifletir. Düşük etkili egzersizler (yüzme, bisiklet, yürüyüş) eklem hareketliliğini korur. Kuadriseps güçlendirme egzersizleri dize destek sağlar. Antiinflamatuar ilaçlar, glukozamin/kondroitin destekleri ve topikal kremler ağrı kontrolünde yardımcıdır. Ortopedik tabanlık ve diz desteği bazı hastalarda fayda sağlar.

İleri Tedavi Seçenekleri

Konservatif tedaviye yanıt vermeyen orta evrelerde enjeksiyon tedavileri devreye girer. Hyaluronik asit (eklem yağlandırıcı), kortizon, PRP ve kök hücre uygulamaları semptomları kontrol etmede etkilidir. Yapısal bozukluk varsa (O veya X bacak), tibial veya femoral osteotomi (kemik düzeltme ameliyatı) eklemin yükünü dengeleyerek protez ihtiyacını yıllarca geciktirebilir. İleri evre kireçlenmede ise kısmi diz protezi (unikondiler) veya total diz protezi cerrahisi tek etkili çözümdür. Modern protez teknolojisi ve robotik cerrahi sayesinde hastalar uzun vadeli ağrısız bir yaşama kavuşur. Tedavi planı her hastaya özel olarak belirlenir.

Diz kireçlenmesi şikayetleriniz varsa, hangi tedavi yönteminin sizin için en uygun olduğunu değerlendirmek üzere randevu alabilirsiniz.