Gelişimsel kalça displazisi (GKD), bebeğin kalça ekleminin normal gelişmemesi veya çıkık olması durumudur. Türkiye'de yaklaşık her 1000 bebeğin 5-8'inde görülür. Erken teşhis edildiğinde çok basit yöntemlerle tedavi edilirken, geç kalınırsa ameliyat gerekebilir.
Neden Önemli?
Tedavi edilmemiş GKD, ileride topallama, kalça ağrısı, bacak boyu eşitsizliği ve genç yaşta kalça kireçlenmesine yol açabilir. Bu yüzden Türkiye'de tüm yenidoğanlara kalça taraması yapılması önerilir.
Risk Faktörleri Nelerdir?
- Ailede GKD öyküsü
- Kız bebek olmak (4-5 kat daha sık)
- Makat geliş ile doğum
- İlk çocuk olmak
- Anne karnında dar yerleşim (oligohidramnios)
- Sıkı kundaklama
Belirtiler
Erken dönemde belirti vermeyebilir; bu yüzden fizik muayene ve ultrason önemlidir. Ancak şu bulgular dikkat çekmelidir:
- Bacak boylarında farklılık
- Uyluk ve kalça kıvrımlarında asimetri
- Bebek bezini değiştirirken bir bacağın açılmasında zorluk
- Yürümeye başladığında topallama veya paytak yürüme
Tarama ve Teşhis
- 0-3 ay: Fizik muayene (Barlow ve Ortolani testleri) + kalça ultrasonu
- 3-6 ay: Fizik muayene ve gerekirse ultrason
- 6 ay üstü: Röntgen ile değerlendirme
Tedavi Seçenekleri
Yaşa ve şiddete göre değişir:
- 0-6 ay: Pavlik bandajı — bacakları uygun pozisyonda tutan yumuşak bir kayış sistemi. Başarı oranı %90'ın üzerindedir.
- 6-18 ay: Anestezi altında kapalı redüksiyon ve alçı tespiti
- 18 ay üstü: Açık cerrahi ve kalça çevresi düzeltici ameliyatlar
Ebeveynlere Öneriler
- Bebeğinizin ilk ay içinde mutlaka kalça ultrasonu çektirin
- Sıkı kundaklamaktan kaçının — bebeğin kalçaları ve dizleri serbestçe hareket edebilmeli
- Ganguru gibi bebek taşıyıcılarını, bacakların açık pozisyonda olmasını sağlayacak şekilde kullanın
Endişeleriniz varsa çocuk ortopedisi konusunda deneyimli bir hekime başvurunuz. Erken teşhis, kolay tedavi demektir.